Plaats de Metropolis player op je website

Op een zonnige zondag in maart wilde Manuel Uribe uit Monterray in Mexico met zijn vriendin gaan picknicken in het park. Op zich niets bijzonders, ware het niet dat Uribe twee jaar geleden met 560 kilo officieel de dikste man ter wereld was en nu nog altijd meer dan 360 kilo weegt. Onder grote publieke belangstelling werd hij met een vorkheftruck in een gehuurde vrachtauto geplaatst, onder een constructie van staal en zeildoek die hem tegen de zon moest beschermen.

Helaas voor Uribe scheurde het zeildoek onderweg af door een botsing met een laag viaduct, waardoor zijn bloeddruk zo sterk verlaagde dat het door zijn arts niet meer veilig werd geacht verder te rijden. De meer dan mollige Mexicaan hoopt nu op zijn verjaardag in juli alsnog een succesvolle picknickpoging te wagen.

Obesitas: een wereldwijd probleem

Manuel Uribe is een extreem voorbeeld van de verandering van obesitas van een probleem van de rijkste landen in een wereldwijde epidemie. In 2005 kampten volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie wereldwijd 1,6 miljard volwassenen met overgewicht. Van deze mensen hadden er minstens 400 miljoen een ernstig overgewicht, wat betekent dat hun BMI (Body Mass Index) hoger dan 30 was. Voor 2015 projecteert de Wereldgezondheidsorganisatie dat zo’n 2,3 miljard volwassenen overgewicht zullen hebben en 700 miljoen daarvan zullen kampen met een ernstig overgewicht.
Ook in landen met een laag en gemiddeld nationaal inkomen neemt het overgewicht dramatisch toe, met name in de grote steden. In veel gevallen komen in dit soort landen ondervoeding en overgewicht gelijktijdig voor, wat in Zuid-Afrika bijvoorbeeld leidt tot de bizarre situatie dat er jaarlijks evenveel mensen overlijden aan ondervoeding als aan ziekten die verband houden met overgewicht. Obesitas is daarmee veranderd van een welvaartsprobleem dat voornamelijk in het rijke Westen bestond, tot een wereldwijd probleem dat een steeds groter gevaar vormt voor de volksgezondheid.

McDiet

Er zijn twee oorzaken voor de snelle toename van het aantal obesitas-gevallen: allereerst is er de wereldwijde verschuiving in dieet van meer traditionele voedingspatronen naar een westers “McDieet” met hoge vetgehaltes, veel suikers en veel energiewaarde. Maar dit is niet het enige probleem. Mensen die veel bewegen kunnen relatief veel vet verwerken, zonder dik te worden: huisvrouwen aten in de jaren vijftig meer calorieën dan nu, maar toch kampen er tegenwoordig meer vrouwen met overgewicht.
Er is dus nog iets anders aan de hand: overal ter wereld bewegen mensen steeds minder. Eenvoudige dagelijkse werkzaamheden zijn vereenvoudigd, men maakt overal meer gebruik van de auto en het aantal kantoorbanen neemt wereldwijd toe. De combinatie van deze oorzaken heeft geleid tot de wereldwijde toename van ernstig overgewicht.

Dik zijn is fijn

Maar er zijn ook grote verschillen tussen landen. Zo zijn er landen waar de obesitas-cijfers voor vrouwen en voor mannen sterk uiteenlopen. In het Caribische gebied, waar obesitas sinds de jaren tachtig met 400% is toegenomen, en ook in steeds meer Afrikaanse en Arabische landen rijzen de cijfers voor overgewicht van vrouwen de pan uit. Caribische vrouwen zijn dan ook vaker te dik dan vrouwen uit het rijkere westen. Dit terwijl obesitas onder mannen in deze landen vaak onder het westerse gemiddelde blijft.
In Mauritanië geldt zwaarlijvigheid nog altijd als schoonheidsideaal voor vrouwen. Een dikke vrouw, zo is de heersende opvatting, wordt goed verzorgd door haar man. Een generatie terug werd nog één derde van de vrouwen in Mauritanië als kind onder dwang vetgemest, nu zijn dat er nog altijd één op de tien. Er bestaan op het platteland zelfs “fat farms” waar ouders hun jonge kinderen onder de hoede van professionele vetmesters brengen.
Ook in Latijns Amerika en het Caribisch gebied geldt overgewicht niet als iets negatiefs. In tegenstelling tot de westerse norm is slankheid hier geen ideaal: in Bolivia vindt men dat een goed gevulde vrouw beter kinderen kan baren, en in Nicaragua waardeert men dikke vrouwen omdat zij eerst aan hun familie denken en dan pas aan hun figuur.

Gezonder leven

Er zijn in armere delen van de wereld sterke culturele invloeden die zwaarlijvigheid in de hand werken. Toch begint ook daar door te dringen dat de toename van aan vetzucht gelieerde ziekten de druk op toch al overbelaste medische voorzieningen nog verder op zal voeren. De Wereld Gezondheidsorganisatie lanceerde daarom in 2004 de “Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health”. De boodschap is duidelijk: obesitas is ook in armere landen een probleem en moet bestreden worden door voorlichting en het bevorderen van een gezonde levensstijl. Voor een man als Manual Uribe is zulke voorlichting niet meer nodig: hij verloor de afgelopen twee jaar al 200 kilo en hij is hard bezig om er nog eens 200 kwijt te raken.